Hóa chất bảo quản vượt ngưỡng gây hại sức khỏe như thế nào?

Thực phẩm chức năng và chất bảo quản: Những cảnh báo người tiêu dùng không thể bỏ qua

Chất bảo quản là các hợp chất hóa học có khả năng ức chế hoặc tiêu diệt vi khuẩn, nấm mốc, giúp sản phẩm không bị hư hỏng trong thời gian lưu trữ. Tuy nhiên, nếu vượt quá giới hạn cho phép, chúng có thể gây hại cho gan, thận, dạ dày và hệ thần kinh.

MC tiệc cưới Hà Dung (TP.HCM) chia sẻ: “Tôi dùng thực phẩm chức năng để bồi bổ sức khỏe và làm đẹp da. Nhưng gần đây tôi giật mình khi biết một sản phẩm mình đang sử dụng có chứa chất bảo quản gây hại. Nhờ cảnh báo của cơ quan chuyên môn, tôi thận trọng hơn rất nhiều khi lựa chọn sản phẩm.”

Vì sao thực phẩm chức năng cần chất bảo quản?

Theo các chuyên gia công nghệ thực phẩm, chất lượng và độ bền của thực phẩm chức năng phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

• Nguyên liệu đầu vào

• Công nghệ chế biến

• Bao bì

• Môi trường sản xuất

• Chất bảo quản hoặc chất chống oxy hóa

Trong đó, sử dụng chất bảo quản là phương pháp phổ biến nhất giúp hạn chế vi sinh vật, tránh oxy hóa, giữ màu – mùi – vị và tăng thời gian sử dụng. Nhưng mọi thành phần đều phải:

• Nằm trong danh mục cho phép

• Được dùng với hàm lượng an toàn theo quy định

Nguy cơ khi lạm dụng chất bảo quản

Không phải cơ sở sản xuất nào cũng tuân thủ quy chuẩn. Một số vì lợi nhuận đã sử dụng chất bảo quản:

• Sai danh mục

• Hàm lượng vượt ngưỡng

• Thậm chí dùng chất cấm

Hậu quả có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dùng.

Một số tác động tiêu cực thường gặp:

• Gây hại gan, thận: ví dụ axit benzoic vào cơ thể kết hợp với glycocol tạo axit hippuric, khó đào thải.

• Gây kích ứng dạ dày, ảnh hưởng hệ thần kinh

• Phá hủy giá trị dinh dưỡng: chất oxy hóa mạnh có thể làm mất vitamin C, vitamin E và oxy hóa chất béo, tạo ra các peroxyt độc hại.

• Che giấu tình trạng hư hỏng của thực phẩm, khiến người dùng khó nhận biết.

Thực phẩm chức năng dạng khô và dạng nước – khác nhau thế nào?

1. Sản phẩm dạng khô (viên nang, bột, miếng)

• Ít hư hỏng hơn, chủ yếu bị oxy hóa.

• Dù không ghi “chất bảo quản”, vẫn có thể có chất chống oxy hóa.

• Nếu sản xuất đúng chuẩn và đóng gói trong môi trường sạch, sản phẩm có thể bảo quản vài tháng mà không cần chất bảo quản mạnh.

2. Sản phẩm dạng nước

• Dễ hỏng, hạn sử dụng ngắn hơn.

• Nếu không dùng chất bảo quản, hạn dùng thường 6–9 tháng.

• Phải đảm bảo:

  • Nấu nguyên liệu sôi kỹ

  • Đóng gói khi sản phẩm đang nóng (thanh trùng tự nhiên bằng nhiệt)

• Nếu đóng khi nguội → sản phẩm nhanh hỏng, dễ bị chua.

Người tiêu dùng làm sao để nhận biết sản phẩm an toàn?

Rất khó phân biệt bằng cảm quan liệu sản phẩm có chứa chất bảo quản hay không. Chuyên gia khuyến cáo:

1. Quan sát bao bì

• Bao bì thô sơ, nắp hộp gắn thủ công

• Chất liệu không đảm bảo

• Hạn sử dụng quá dài bất thường

→ khả năng sản phẩm chứa nhiều chất bảo quản để kéo dài tuổi thọ.

2. Kiểm tra thông tin ngày sản xuất – hạn sử dụng

• Nên chọn sản phẩm in chìm hoặc in trực tiếp lên bao bì bằng mực “chết”, không thể tẩy xoá.

• Tránh sản phẩm dán tem rời hoặc in mờ không rõ nguồn gốc.

3. Kiểm tra mã vạch

• Mã vạch chính xác cho thấy doanh nghiệp có đăng ký, có trách nhiệm với sản phẩm.

• Là yếu tố quan trọng xác minh xuất xứ – uy tín – minh bạch.

4. Ưu tiên thương hiệu uy tín

• Có chứng nhận an toàn

• Công bố thành phần rõ ràng

• Hạn sử dụng phù hợp, không kéo dài bất thường

5. Xu hướng quốc tế

• Ưu tiên sản phẩm không sử dụng chất bảo quản hoặc hạn dùng ngắn vì an toàn hơn cho sức khỏe.

Kết luận

Chất bảo quản không xấu nếu được sử dụng đúng danh mục và liều lượng. Nhưng việc lạm dụng hoặc dùng chất cấm có thể gây hại nghiêm trọng. Người tiêu dùng cần trang bị kiến thức để tự bảo vệ mình: chọn thương hiệu uy tín, kiểm tra bao bì – mã vạch – hạn dùng và hạn chế những sản phẩm có thời gian bảo quản quá dài không hợp lý.